18.01.2008Floty samochodowe

FleetBoard kontroluje i wspomaga zarządzanie

Telematyka pozwala lepiej zarządzać pojazdami i minimalizować koszty ich eksploatacji. Systemy telematyczne stosowane w ciężarówkach, poza monitorowaniem położenia czy zapisywaniem danych, muszą też przetwarzać je na bardziej użyteczne raporty.

Jednym z takich systemów jest FleetBoard, opracowany przez Daimler Services (może on być stosowany również w pojazdach innych producentów). FleetBoard istnieje już ponad 7 lat i jest stale modyfikowany i doskonalony, by coraz pełniej zaspokajać oczekiwania i potrzeby użytkowników.
Współczesne ciężarówki powszechnie wykorzystują technologię CAN-bus do przesyłania danych o parametrach pracy. Dzięki temu dużo łatwiej i taniej można zdobyć wszelkie informacje i po obróbce w pokładowym komputerze wykorzystać je do monitorowania i zarządzania pojazdem. Dane zbierane przez szynę CAN z pojazdu, wraz z informacją o jego położeniu (z odbiornika GPS) trafiają do zainstalowanego na pokładzie modułu komputerowego, stanowiącego serce układu. Stamtąd przez sieć GSM/GPRS dane są przesyłane w określonych cyklach do centralnego serwera FleetBoard. Jeśli wystąpią chwilowe przerwy w zasięgu sieci, system w pokładowym komputerze zarchiwizuje wszystkie parametry czy zdarzenia i prześle je niezwłocznie.

Przetworzone na serwerze dane są udostępniane użytkownikom najprostszą z możliwych dróg: wystarczy komputer podłączony do internetu, bez konieczności instalowania dodatkowego oprogramowania poza przeglądarką. Użytkownik łączy się z serwerem i loguje na swoje konto, na którym może obserwować wszelkie informacje o wszystkich pojazdach floty. Tą samą drogą może też przesłać dane w drugą stronę, np. przekazując kierowcy zlecenia czy komunikaty. Do pełnego wykorzystania możliwości systemu jest niezbędny dodatkowy moduł w postaci przenośnego komputera Dis- poPilot, wspomagającego zarządzanie transportem.

Główną funkcją systemu FleetBoard jest zarządzanie pojazdem. System umożliwia przeprowadzenie gruntownej analizy danych trasy i parametrów pracy pojazdu oraz, w oparciu o te dane, ocenia styl jazdy kierowców. Podczas tej analizy są brane pod uwagę liczne czynniki. System nie tylko monitoruje zużycie paliwa, ale niejako sprawdza, z czego ono wynika, analizując np. czas jazdy na poszczególnych biegach, z daną prędkością obrotową i określonym naciskiem na pedał gazu. Wszystkie te informacje są dostępne w formie obrazowych diagramów i wykresów, dzięki którym dużo łatwiej przeprowadzić szkoleniową rozmowę z kierowcą. Uwzględniane jest też używanie układu hamulcowego, zarówno zasadniczego, jak i zwalniaczy.

W algorytmie oceny stylu jazdy jest uwzględniane obciążenie pojazdu oraz topografia terenu (określana w oparciu o sygnał z GPS oraz charakterystykę pracy silnika). Wszelkie dane o pojeździe (m.in. przebieg, prędkość jazdy, obroty silnika czy zużycie paliwa) są czytane wprost z układów sterujących pojazdu (np. wtryskiwaczy paliwa). Nie trzeba tym samym stosować dodatkowych urządzeń jak przepływomierze. Pozyskanie danych bezpośrednio z modułów elektronicznych praktycznie uniemożliwia nieuczciwemu kierowcy ingerencję w pracę układu. Poza tym, że system sam przesyła dane do serwera, to użytkownik końcowy może zawsze wysłać zapytanie do pojazdu od- nośnie jego pozycji czy innych parametrów pracy.

FleetBoard pozwala też lepiej dbać o pojazdy, umożliwiając odczytywanie i przekazywanie terminów konserwacji i kontroli stanu technicznego pojazdów. Opcja "serwis" obrazuje bieżący stan techniczny pojazdu (np. stan klocków hamulcowych, poziom oleju, temperaturę płynu chłodniczego), pozwalając na przeprowadzenie dokładniejszej telediagnozy oraz prognozowanie daty i przebiegu, przy którym niezbędna będzie wizyta w serwisie.

Dzięki tym wszystkim danym, system może ocenić styl pracy kierowcy (jazda przewidująca, zmiany szybkości, częstotliwość hamowania, zmiany biegów czy utrzymywanie silnika w danym zakresie obrotów). Kierowcy prowadzący płynnie i przewidujący sytuację zyskują dużo lepsze rezultaty od prowadzących agresywnie czy chaotycznie. Takie analizy mogą być podstawą do dalszych szkoleń czy wprowadzenia w firmie systemu premiowego dla najlepszych kierowców.

Poza ogólną oceną, zawsze można sprawdzić, co zadecydowało o konkretnej nocie. Dyspozytor może wskazać kierowcy, które elementy jazdy musi poprawić, by uzyskać lepszą ekonomikę jazdy i wyższą ocenę. Wielu kierowców może nie wiedzieć, co robią źle, a takie analizy pomagają im to odkryć. Stałe i systematyczne monitorowanie zachowań i parametrów pracy kierowcy daje efekty dużo większe, niż jednorazowe szkolenia odbywające się co kilka lat.

W celu motywowania kierowców do podnoszenia kwalifikacji i oszczędnej jazdy stworzono opartą o system Fleetboard Ligę Kierowców, w ramach której ponad 2 tyś. kierowców z całej Europy przez jeden miesiąc stara się wykazać najbardziej oszczędnym i przewidującym stylem jazdy. W ub.r. odbyła się piąta edycja tych zawodów. W październiku styl jazdy kierowców z firm biorących udział w konkursie został poddany szczegółowej ocenie podczas ich codziennej pracy. Aby zapewnić warunki jak najbardziej zbliżone do naturalnych, przedsiębiorstwa mogły zarejestrować w konkursie więcej niż jednego kierowcę na jedną ciężarówkę.

System FleetBoard oceniał umiejętności jazdy kierowców, biorąc pod uwagę czynniki związane ze zużyciem paliwa, a więc przewidywanie sytuacji na drodze, zmiany prędkości oraz sposób hamowania. Co tydzień były one podsumowywane i zamieszczane na stronie internetowej, dzięki czemu na bieżąco można było kontrolować wyniki teamów i korygować błędy. W ten sposób przedsiębiorstwa biorące udział w konkurencji łączyły "przyjemne z pożytecznym". Kierowcy podczas normalnej pracy uczyli się ekonomicznej jazdy i mogli wygrać cenne nagrody dla siebie (weekend na wyścigach European Truck Race 2008, gadżety z kolekcji Mercedes-Benz DriversLine Collection, kursy bezpiecznej jazdy z Mercedes-Benz ProfiTraining) i firmy (długoterminowe użyczenie ciągnika siodłowego MB Actros). Firmy zyskują na zwiększonej motywacji swoich kierowców i korzystają z okazji, by zmierzyć się z innymi flotami z branży transportowej.

Druga, odrębna część systemu FleetBoard służy wspomaganiu zarządzania transportem z punktu widzenia logistyki, czyli przede wszystkim zarządzania zleceniami transportowymi. Kierowca otrzymuje wówczas przenośny komputer Dis-poPilot, za pomocą którego otrzymuje i przesyła komunikaty do dyspozytora. System po stronie dyspozytora pozwala na planowanie tras i przyporządkowanie zadań do samochodów firmy, przesyłanie zleceń czy nawet śledzenie losów przesyłki. DispoPilot jest wyposażony dodatkowo w skaner kodów kreskowych, co pozwala np. na weryfikację towaru przy jego pobieraniu czy przekazywaniu klientowi. Dzięki temu dyspozytor jest na bieżąco informowany o stanie dostawy.

Funkcja FleetBoard Mapping pozwala mu zobaczyć na mapie zaplanowaną trasę, następnie śledzić trasę przejazdu lub porównać położenie poszczególnych pojazdów floty. Może też zlokalizować miejsce postoju i określić czas trwania przerw w pracy kierowców. Jeśli firma ma własne oprogramowanie spedycyjne czy wspomagające zarządzanie przedsiębiorstwem, jest możliwe zintegrowanie z nim oprogramowania wykorzystywanego przez FleetBoard, przez specjalne złącze SOAP i udostępnianie danych w najbardziej typowych formatach.

Komputer DispoPilot może być też wykorzystywany jako nawigacja, wyświetlająca mapę 3D bądź diagramy z opisem trasy, także w opcji pełnoekranowej. W urządzeniu jest zamontowana karta z mapami nawigacyjnymi, które współpracują z odbiornikiem GPS i pełnią funkcję nawigacji satelitarnej. Na kartach są mapy niemal całej Europy. Co ważne, większość map jest dedykowana dla pojazdów ciężarowych, uwzględniając ograniczenia tonażowe czy skrajnie. Inną zaletą systemu jest funkcja podpisu elek- tronicznego, który pozwala na prowadzenie dokładniej dokumentacji dostaw. DispoPilot ma menu w języku polskim, co dodatkowo ułatwi pracę kierowcom.

Uzupełnieniem FleetBoard jest telematyczny system kontroli przyczep i naczep. Komputer kontrolny korzysta z osobnej karty SIM, przez co kontrola chłodni jest niezależna od monitoringu ciągnika. Poza śledzeniem położenia przyczepy, system rejestruje temperaturę chłodni i częstotliwość otwierania drzwi. Położenie naczepy jest wyświetlane na cyfrowej mapie, zaś temperatura jest przedstawiana za pomocą tabelek bądź wykresów.

Wszystkie dane sq przesyłane przez GPRS. Gdy temperatura w chłodni odchyla się od normalnej wartości, zawarty w systemie alarm włqcza się: dyspozytor otrzymuje e-mail bqdź wiadomość tekstową informującą go o tym fakcie. Wszystkie dane mogą być podsumowywane w raportach.

System FleetBoard jest znany w Europie od 2000 r., pierwsze kroki do jego stworzenia poczyniono jednak już w l 996 r., kiedy Mercedes zastosował w pojeździe ciężarowym szynę danych CAN-bus. Stwierdzono wtedy, że dane przesyłane pomiędzy układami a komputerem pokładowym warto wykorzystać również do zarządzania flotą i monitorowania pracy pojazdu. Pierwotnie system był rozwijany przez dział produkcji fabryki w Wörth. Prace nad nim nabierały znacznego tempa, zwłaszcza w zakresie informatycznym. Uznano, że ma to coraz mniej wspólnego z produkcją pojazdów i dalszym rozwojem powinna zajmować się wydzielona struktura. Tak powstała spółka DaimlerChrysler Services FleetBoard GmbH z siedzibą w Stuttgarcie, należąca w 100% do koncernu DaimlerChrysler. System FleetBoard zaoferowano w 2000 r. zaczynając od rynku niemieckiego i następnie zachodnioeuropejskiego. Obecnie jest użytkowany w 45 tyś. pojazdów należących do ponad 900 firm transportowych. W Polsce system po raz pierwszy był prezentowany jesienią 2005 r. Od tamtej pory zastosowało go w ponad 200 pojazdach kilkunastu przewoźników. Sieć montażu i sprzedaży opiera się na wybranych placówkach serwisowych sieci Daimlera.

 

Mirosław Goniec


Tekst ukazał się w numerze 1/2008 magazynu Transport Technika Motoryzacyjna

 

Komentarze
comments powered by Disqus
Newsletter
Zapisz się na bezpłatny newsletter.